Deep-dive van Top 17 online, door ChatGPT (deel 1)

Ik heb de site niet alleen als een verzameling hitlijsten gelezen, maar als een longitudinaal cultureel archief: homepage en uitleg, de oude jaaroverzichten, weeklijsten, de Top 2000 allertijden, albumlijsten, awards, Eurovision-lijsten, Revisited, Top 1717, Schaduwlijst en de oude Blogspot-archieven. Daardoor ontstaat een veel interessanter beeld dan alleen: “dit zijn de favoriete liedjes van Ruud”.

Mijn belangrijkste conclusie is deze:

Top17online is in feite een persoonlijke muziekgeschiedenis die door middel van hitlijsttechnieken tot een eigen canon is gemaakt.
De site registreert niet alleen smaak op het moment zelf, maar bewaart, kwantificeert, herinterpreteert en sinds enkele jaren zelfs expliciet corrigeert wat eerder mooi werd gevonden.

Dat maakt de site tamelijk uitzonderlijk.

1. Wat voor website is dit eigenlijk?

De fundamentele tekst is de pagina Wat is de Top 17: Uitleg. Daar definieert Ruud de Top 17 heel nadrukkelijk als zijn eigen hitlijst: wat hij zelf de grootste hits en leukste nummers van het moment vindt. De nummer 1 is dus niet het nummer dat commercieel het succesvolst is, maar zijn favoriete recente plaat. De lijst bestaat sinds 13 maart 1993 en volgde een Top 20 op die tussen 1989 en 1992 werd gemaakt. Sinds 2006 werd de lijst online gepubliceerd.

Dat laatste vraagt overigens om een kleine historische precisering. Een oudere Engelstalige toelichting op de site vertelt dat de internetversie in 2006 begon op web-log.nl en dat vanaf 2011 Blogspot werd gebruikt. De huidige formulering zegt algemener dat de lijst sinds 2006 “op mijn blog (vroeger web-log, later blogspot)” staat. De Blogspot-datering vóór 2011 moet daarom niet zonder meer worden opgevat als bewijs dat die berichten oorspronkelijk in 2006 op Blogspot verschenen; materiaal is kennelijk bij de migratie meegenomen of met oorspronkelijke dateringen gereconstrueerd.

Dat is belangrijk als je de site als historisch corpus gebruikt: er zijn feitelijk minstens drie chronologische niveaus:

1. de oorspronkelijke muziekbeoordeling — bijvoorbeeld een lijst uit 1993;
2. de digitalisering/publicatie daarvan — soms jaren later;
3. latere retrospectieve herwaardering — bijvoorbeeld 1991 Revisited uit 2026.

Die drie tijden moet je uit elkaar houden.

---

2. De site heeft een veel groter systeem dan alleen de Top 17

De centrale Top 17 is maar één laag. Er bestaat een compleet classificatiesysteem.

De jaarlijst wordt mathematisch uit de 52 weeklijsten afgeleid: nummer 1 krijgt 17 punten, nummer 2 krijgt 16 enzovoort tot nummer 17 één punt. Daarnaast bestaan of bestonden Album Top-lijsten, non-singles, Foreign Singles, awards, een Megaschijf, Eurovision-lijsten, allertijdenlijsten, Classics, Revisited, Top 1717 en tegenwoordig de Schaduwlijst.

Wat daardoor ontstaat, lijkt bijna op een privé-hitparade-instituut.

Het systeem kent:

• actuele waardering;
• voorspelling — de Megaschijf;
• accumulatie — jaaroverzichten;
• historische canonvorming — allertijdenlijsten;
• categorieprijzen — awards;
• internationale subcircuits — Foreign Singles en Eurovision;
• terugblik — Classics;
• revisie — Revisited;
• alternatieve canon — Schaduwlijst;
• meta-analyse van het eigen archief — Top 1717.

Het object is dus niet alleen muziek. Het object is steeds vaker de geschiedenis van de Top 17 zelf.

Dat wordt bijvoorbeeld letterlijk zichtbaar in de Top 1717, waar in 2026 zelfs statistieken worden gemaakt over de kortste en langste nummers die ooit de Top 17 bereikten.

De lijst is daarmee reflexief geworden: de Top 17 onderzoekt tegenwoordig zijn eigen verleden.

---

3. Van dagboek naar archief

In 1993 was de Top 17 in wezen een wekelijkse registratie:

wat vind ik nú mooi?

Na meer dan dertig jaar verandert de betekenis daarvan volledig.

Een enkel oordeel uit een week wordt:

weekoordeel → puntentotaal → jaarlijst → allertijdenlijst → classic → historische vergelijking → revisie.

Dat is misschien wel het interessantste mechanisme op de hele website.

De eerste duizend weeklijsten werden in 2012 bijvoorbeeld bij elkaar opgeteld tot een Top 2000+. Daaruit kwam My Heart Will Go On van Céline Dion als grootste Top 17-hit naar voren, gevolgd door Think Twice, Madonna's The Power of Good-Bye en opnieuw Céline Dion met It's All Coming Back to Me Now.

Het resultaat is dus niet een retrospectieve lijst in de gebruikelijke zin — “wat vind ik nu mijn 2.000 favoriete platen?” — maar een sedimentatie van duizenden vroegere beoordelingen.

Dat verschil is cruciaal.

My Heart Will Go On staat er niet noodzakelijk op 1 omdat Ruud in 2012 besloot dat dit zijn favoriete nummer aller tijden was. Het staat er omdat het in de oorspronkelijke temporele ervaring uitzonderlijk lang uitzonderlijk hoog heeft gestaan.

De Top 2000 bewaart dus eerder intensiteit en duurzaamheid van vroegere voorkeur dan het huidige oordeel.

---

4. En precies daarom is “Revisited” zo belangrijk

Met Revisited gebeurt iets fundamenteel nieuws.

De oude historische smaak wordt niet meer alleen bewaard, maar krijgt een tweede beoordelingslaag.

1989 is daar een prachtig voorbeeld van.

De oorspronkelijke jaarwinnaar blijft Like a Prayer van Madonna. Maar elders veranderen enorme hoeveelheden posities. Every Rose Has Its Thorn stijgt bijvoorbeeld 151 plaatsen, All I Want Is You van U2 135 en Woman in Chains van Tears for Fears/Oleta Adams 106. Tegelijkertijd vallen andere toenmalige favorieten tientallen of zelfs meer dan honderd plaatsen terug.

In 1990 wordt het verschil nog duidelijker.

De oorspronkelijke nummer 1 was:

Madonna – Vogue

De top van de latere Revisited-lijst wordt:

1. Kylie Minogue – Better the Devil You Know
2. Maywood – Ik wil alles met je delen
3. Nick Kamen – I Promised Myself
4. Madonna – Vogue
5. Frank Boeijen Groep – Zeg me dat het niet zo is

Daarbij stijgt Leningrad van Billy Joel 109 plaatsen, Enjoy the Silence van Depeche Mode 138 en Summer of '69 van Bryan Adams 91.

En 1991 is nog interessanter.

De oorspronkelijke jaarlijst had:

1. BZN – It Happened 25 Years Ago
2. John Travolta & Olivia Newton-John – Grease Megamix
3. Mylène Farmer – Désenchantée
4. Bryan Adams – (Everything I Do) I Do It for You
5. Madonna – Rescue Me.

De 2026-herwaardering begint daarentegen:

1. Mylène Farmer – Désenchantée
2. Queen – The Show Must Go On
3. R.E.M. – Losing My Religion
4. Bryan Adams – (Everything I Do) I Do It for You
5. Chris Isaak – Wicked Game
6. George Michael – Cowboys and Angels.

Dit is analytisch goud.

Want daardoor kun je twee smaaklagen rechtstreeks met elkaar vergelijken:

contemporaine voorkeur versus retrospectief geconsolideerde voorkeur.

---

5. Revisited laat zien wat veroudert — en wat groeit

Daaruit lijkt een patroon naar voren te komen.

Sommige platen waren destijds aantrekkelijk vanwege:

• actualiteit;
• novelty;
• populaire cultuur;
• televisie;
• hitparadeblootstelling;
• een specifieke fase in de muzieksmaak.

Andere nummers blijken achteraf juist duurzame esthetische waarde te hebben gekregen.

Dat zie je in stijgers als:

• Kate Bush;
• U2;
• Tears for Fears;
• Depeche Mode;
• R.E.M.;
• Chris Isaak;
• Queen;
• George Michael;
• Frank Boeijen.

Terwijl een deel van de typische commerciële pop van de desbetreffende periode relatief terrein verliest.

Ik zou dat niet simpelweg omschrijven als “de smaak is beter geworden”. Interessanter is:

De beoordelingscriteria lijken te zijn verschoven van directe affectieve aantrekkingskracht naar een combinatie van melodie, compositie, emotionele duurzaamheid, artistieke identiteit en herinneringswaarde.

Maar daarbij gebeurt géén volledige breuk met de oorspronkelijke smaak.

Kylie, Madonna, Céline Dion, Gloria Estefan, Mylène Farmer, Enya enzovoort verdwijnen juist niet.

Dat betekent dat de latere smaak niet de oude smaak vervangt.

Hij selecteert binnen de oude smaak wat duurzaam blijkt en voegt alsnog gemiste muziek toe.

---

6. Een opvallende continuïteit: melodie

Als ik de lijsten vanaf 1989 tot 2026 naast elkaar leg, is de sterkste constante niet zozeer één genre.

Het is melodiciteit.

De site heeft relatief weinig belangstelling voor muziek waarbij primair belangrijk zijn:

• experiment;
• agressie;
• ritme als zelfstandig doel;
• ironie;
• hiphop-esthetiek;
• extreme elektronische productie;
• undergroundstatus.

Veel sterker vertegenwoordigd zijn:

• melodieuze pop;
• popballads;
• chansonachtige muziek;
• volwassen pop;
• Europop;
• schlagerachtige pop zonder noodzakelijk traditionele schlager te zijn;
• singer-songwriterpop;
• melodieuze dancepop;
• Eurovision-pop;
• vocaal georiënteerde muziek.

Dat kun je al aan de historische canon zien.

In de Top 2000 komen zeer hoog onder andere voor:

Céline Dion, Madonna, Tina Arena, Lara Fabian, Enrique Iglesias, Alexander Rybak, BZN, David Bisbal, Keane, Alphabeat, A-ha, Agnes, Ruth Jacott en Kylie Minogue.

Ook rond positie 100 zien we onder meer Eimear Quinn, Tom Dice, Sertab, O-Zone, The Corrs, Mika, Katrina & The Waves, Anna Vissi, Lara Fabian, Ronan Keating en Josh Groban.

Het genre wisselt.

Het onderliggende esthetische criterium veel minder.

---

7. De menselijke stem staat opvallend centraal

Daarmee samenhangend lijkt de Top 17 in hoge mate vocalistisch.

De grote historische favorieten zijn vrijwel zonder uitzondering artiesten met een herkenbare stem en een sterk vocalistisch profiel:

• Céline Dion
• Tina Arena
• Lara Fabian
• Ruth Jacott
• Madonna
• Kylie Minogue
• Mylène Farmer
• Gloria Estefan
• Delta Goodrem
• Patrick Fiori
• Josh Groban
• Marco Borsato
• Manuel Carrasco
• Michalis Hatzigiannis.

Zelfs wanneer het om dance of elektronische pop gaat, blijft het lied doorgaans melodie- en zanggedreven.

Dit sluit ook aan bij de Awards. In 2003 zijn bijvoorbeeld Delta Goodrem, Céline Dion, Madonna en LeAnn Rimes de hoogst gewaardeerde zangeressen; Daniel Bedingfield wordt artiest van het jaar.

In 2025 worden onder andere Jóhanna Guðrún, Kylie Minogue, Manuel Carrasco, Kendji Girac, Pablo Alborán en Michael Schulte onderscheiden; Manuel Carrasco wordt artiest van het jaar.

De genres veranderen sterk.

De nadruk op stem, melodie en emotionele voordracht nauwelijks.

---

8. Céline Dion is structureel belangrijker dan gewoon “een favoriete artiest”

De allertijdenlijsten maken duidelijk hoe buitengewoon dominant Céline Dion in de geschiedenis van de lijst is geweest.

Van de eerste 33 nummers van de eerste Top 2000 zijn onder meer:

1. My Heart Will Go On
2. Think Twice
3. It's All Coming Back to Me Now
4. That's the Way It Is
5. Pour que tu m'aimes encore
6. Tell Him
7. Because You Loved Me
8. Je sais pas
9. All By Myself,

van of met Céline Dion.

En in de allertijden-albumlijst is de concentratie nog sterker:

1. Falling into You
2. S'il suffisait d'aimer
3. The Colour of My Love
4. D'eux
5. Let's Talk About Love
6. A New Day Has Come
7. D'elles
8. Taking Chances
9. 1 fille & 4 types.

Daarmee is Céline Dion bijna een soort centrale referentieartiest in het historische smaakuniversum van de Top 17.

Madonna vervult iets soortgelijks maar anders: meer via singles en verspreid door meerdere popfasen.

---

9. Maar de site is gaandeweg véél internationaler geworden

Dit is een van de duidelijkste longitudinale veranderingen.

Vergelijk 1993 met 2025.

In 1993 bevat de hoogste regionen nog veel muziek die tevens gemakkelijk binnen de Nederlandse hitcultuur herkenbaar is:

• Ruth Jacott
• BZN
• Pet Shop Boys
• Madonna
• Kim Wilde
• Whitney Houston
• Gloria Estefan
• Gordon
• Laura Pausini
• Ace of Base
• Take That.

Internationaal, zeker, maar nog sterk verbonden met wat in Nederland commercieel beschikbaar en zichtbaar was.

In 2025 ziet de top er heel anders uit:

1. Manuel Carrasco – Spaans
2. Michalis Hatzigiannis & Christos Mastoras – Grieks
3. David Afonso – Portugeestalig/Iberisch
4. Douwe Bob & Meau – Nederlands
5. Andrea Bocelli & Kendji Girac – Frans/Italiaanse combinatie
6. Pablo Alborán – Spaans
7. Jóhanna Guðrún – IJslands
8. Annalisa & Marco Mengoni – Italiaans
9. Michael Schulte & Ásdís
10. Metejoor – Nederlandstalig/Vlaams,

gevolgd door onder andere Fins, Frans, Duits, Spaans, Italiaans en Zweeds.

Dat is een zeer grote transformatie.

---

10. Van Nederlandse markt naar Europese ontdekkingsruimte

De verklaring staat voor een deel in de eigen regels.

Oorspronkelijk waren alleen recente singles toegestaan die in Nederland waren uitgebracht.

Daarom bestond later zelfs een aparte Foreign Single Top 3 voor nummers die niet in Nederland waren uitgebracht. De site noemt Engeland, Frankrijk en Zweden als belangrijke bronnen.

In oude jaaroverzichten zijn zelfs lijstjes opgenomen van geliefde nummers die de Top 17 niet mochten halen omdat ze niet aan de Nederlandse hitlijst-/releasevoorwaarden voldeden. Zo bevat 1999 een “Top 8 niet genoteerde singles” en wordt expliciet uitgelegd dat deze vanwege het niet behalen van de Nederlandse hitlijsten buiten de Top 17 moesten blijven.

Dat is fascinerend.

De persoonlijke smaak was toen al internationaler dan de formele Top 17 mocht zijn.

De lijstregels liepen dus achter op de feitelijke smaak.

---

11. Digitalisering heeft vervolgens de eigenlijke smaak zichtbaar gemaakt

De huidige regel is aanzienlijk ruimer.

Een nummer moet tegenwoordig niet meer noodzakelijk als Nederlandse fysieke single verkrijgbaar zijn. Er moet vooral sprake zijn van een afzonderlijke internationale release of duidelijk meer promotie dan bij een gewone albumtrack — bijvoorbeeld via Spotify of een videoclip.

Daarmee zie je eigenlijk de geschiedenis van de muziekindustrie terug in één persoonlijke hitlijst.

Oude model

Nederlandse fysieke/distributiemarkt → beschikbare singles → persoonlijke selectie

Tussenmodel

Nederlandse singles + aparte Foreign Singles

Huidige model

wereldwijde digitale beschikbaarheid → rechtstreeks persoonlijke selectie

En daardoor breekt vanaf de jaren 2010 en vooral 2020 de continentale Europese smaak veel sterker door.

De 2025-lijst is eigenlijk nauwelijks meer te begrijpen vanuit de Nederlandse mainstreamradio.

Hij functioneert als een persoonlijk trans-Europees muzieknetwerk.

---

12. Eurovision is daarbij veel belangrijker dan een jaarlijks hobbyonderwerp

Eurovision heeft op de site een eigen classificatiesysteem. De site maakt jaarlijks een eigen Eurovision-rangschikking en heeft ook speciale historische en nationale lijsten gepubliceerd. In 2026 staat Australië met Delta Goodrem bovenaan, gevolgd door Tsjechië, Finland, Malta, Bulgarije, Denemarken, Frankrijk enzovoort.

Maar belangrijker: Eurovision-artiesten migreren voortdurend vanuit die wereld naar de gewone Top 17.

Dat zie je historisch al in:

• Niamh Kavanagh;
• Ruth Jacott;
• Eimear Quinn;
• Katrina & The Waves;
• Edsilia;
• Sertab;
• Anna Vissi;
• Alexander Rybak;
• Tom Dice;
• Emmelie de Forest;
• Roberto Bellarosa;
• Marco Mengoni;
• Loreen;
• Koit Toome;
• Salvador Sobral;
• Duncan Laurence enzovoort.

Eurovision is daarom beter te begrijpen als een ontdekkingsinfrastructuur.

Het Songfestival levert toegang tot nationale muzikale ecosystemen die vervolgens buiten het festival verder worden gevolgd.

Dat verklaart waarschijnlijk mede waarom artiesten uit landen als:

• Frankrijk;
• Spanje;
• Portugal;
• Italië;
• Duitsland;
• Griekenland;
• Zweden;
• Denemarken;
• Estland;
• IJsland

zo sterk aanwezig raken.

---

13. Het opvallendste voorbeeld daarvan is misschien de ontwikkeling na 2010

De albumlijst 2011–2020 is hiervoor veelzeggend.

De nummer 1 is niet een Amerikaanse of Britse megaster, maar:

Tim Bendzko – Am seidenen Faden.

Daarachter komen:

• Kendji Girac;
• Olly Murs;
• opnieuw Kendji;
• Olly Murs;
• Tina Arena;
• Tim Bendzko;
• Patrick Fiori;
• Mihalis Hatzigiannis;
• Mika;
• Max Giesinger.

Hier is een duidelijke nieuwe geografische smaakconfiguratie ontstaan:

Duitsland + Frankrijk + Zuid-Europa + Scandinavië + Eurovision + selectieve Britse pop.

Dat is wezenlijk anders dan een standaard Nederlandse commerciële popconsumptie.

---

14. Tegelijkertijd blijft Nederland opvallend belangrijk

Internationalisering betekent namelijk niet dat Nederlandse muziek verdwijnt.

Ruth Jacott is de jaarwinnaar van 1993 met Vrede. BZN staat op 2 en 4.

In de historische Top 2000 zijn onder andere Ruth Jacott, BZN, Hind, Edsilia, Antonie Kamerling en anderen prominent aanwezig.

In 2025 staat Nog even blijven van Douwe Bob & Meau op 4 en Metejoor op 10.

De smaak is dus niet anti-Nederlands.

Hij is eerder niet-nationalistisch: Nederlandse muziek moet concurreren met alles wat elders wordt ontdekt.

---

15. Een tweede sterke constante: de Top 17 houdt van artiesten, niet alleen van hits

Dat is een belangrijk verschil met een gewone hitparade.

Wanneer een artiest eenmaal betekenis krijgt, wordt vaak een groter oeuvre gevolgd.

Dat zie je bij:

• Céline Dion;
• Madonna;
• BZN;
• Kylie Minogue;
• Ruth Jacott;
• Mylène Farmer;
• Tina Arena;
• Lara Fabian;
• Delta Goodrem;
• Mika;
• Olly Murs;
• Tim Bendzko;
• Kendji Girac;
• Manuel Carrasco;
• Michalis Hatzigiannis;
• Marco Mengoni.

Het gevolg is dat de lijst een soort artist loyalty kent.

Niet alleen “dit ene liedje is goed”, maar:

“deze artiest is onderdeel geworden van mijn muzikale wereld en nieuwe releases krijgen daarom structureel aandacht.”

Daarom zijn albums ook belangrijk.

En daarom functioneren de Awards niet uitsluitend als ranking van individuele songs, maar als institutionalisering van artiestrelaties.

---

16. Dat maakt de Top 17 autobiografischer dan hij eruitziet

Opvallend genoeg schrijft Ruud nauwelijks lange autobiografische teksten op de site.

Er staan geen uitgebreide dagboeknotities als:

“dit nummer herinner ik mij omdat…”

Toch is het archief buitengewoon autobiografisch.

Alleen is de autobiografie gecodeerd in:

• posities;
• weken;
• punten;
• nummer 1-noteringen;
• goud;
• platina;
• awards;
• terugkerende artiesten.

Dat noem ik een kwantitatieve autobiografie.

In plaats van:

“Céline Dion was belangrijk voor mij in de jaren negentig”

zegt het corpus:

My Heart Will Go On – 63 weken – 786 punten.

De emotionele geschiedenis is dus vertaald naar getallen.

En juist doordat die methode decennia vrijwel hetzelfde blijft, ontstaat een uitzonderlijk longitudinaal document.

---

17. De schijn van objectiviteit is daarbij interessant

De lijsten zijn heel exact:

• positie;
• hoogste positie;
• aantal weken;
• punten;
• goud;
• platina.

Daardoor lijken ze bijna op officiële statistieken.

Maar de input blijft volledig subjectief.

Dat levert een boeiende paradox op:

radicale subjectiviteit wordt door systematische meting omgezet in een objectachtig archief.

De formule is objectief.

De keuze die in de formule gaat, is persoonlijk.

Daarom kun je zeggen:

de Top 17 objectiveert smaak zonder haar onpersoonlijk te maken.

Dat is vermoedelijk een van de redenen waarom het systeem zo lang vol te houden is: het maakt vluchtige voorkeur tastbaar.

---

18. De Top 17 maakt tijd zichtbaar

Een gewone playlist heeft nauwelijks temporele structuur.

Je weet dat iemand een nummer leuk vindt.

Maar niet:

• wanneer het begon;
• hoe snel het steeg;
• hoe lang het belangrijk bleef;
• wanneer het uit de belangstelling verdween;
• wat later opnieuw belangrijk werd.

Een hitlijst heeft die temporaliteit wel.

Daarom zegt:

Céline Dion – My Heart Will Go On, 16× nummer 1 en maandenlang genoteerd

veel meer over de plaats van dat nummer in iemands muzikale leven dan alleen een Spotify-heart.

Op de Classic-lijsten uit 1998 is bijvoorbeeld zichtbaar dat het nummer na 27, 28 en 29 weken nog steeds rond positie 2–3 stond en inmiddels driemaal platina had behaald.

Dat is feitelijk een registratie van duurzame affectieve intensiteit.

---

19. De Classics doen nog iets anders: verleden en heden lopen gelijktijdig

Sinds 2021 verschijnt iedere week de Top 17 van exact 28 jaar eerder.

Hierdoor verschijnen momenteel twee muzikale tijden naast elkaar.

In augustus 2026 staat bijvoorbeeld in de actuele lijst muziek van Céline Dion, Irama, Michael Schulte, Delta Goodrem, Manuel Carrasco, Michalis Hatzigiannis, Pablo Alborán, Natasha St-Pier enzovoort.

Daarnaast verschijnt de lijst van augustus 1998 met Marco Borsato, Céline Dion, The Corrs, Spice Girls, Dana International, Steps, Ace of Base, Madonna enzovoort.

En juist dat laat continuïteit én verandering prachtig zien.

Continuïteit

Céline Dion, Delta Goodrem-achtige vocalistpop, Madonna/Kylie-achtige popgevoeligheid, Europese melodic pop.

Verandering

De hedendaagse lijst is geografisch veel breder en veel minder afhankelijk van Nederlands/Anglo-Amerikaans commercieel succes.

---

20. De nieuwe Schaduwlijst is conceptueel misschien de interessantste uitbreiding

De Schaduwlijst bevat oude nummers die kennelijk buiten hun oorspronkelijke historische context opnieuw actueel zijn geworden in de luisterervaring.

In augustus 2026 staan daarin bijvoorbeeld:

• M. Pokora – S'en aller (2020)
• M. Pokora – Mirage (2010)
• Morat & Álvaro Soler – Yo contigo, tú conmigo (2017)
• Marco Mengoni – Tutti i miei ricordi (2022)
• Will Church – Hold On (2023)
• Thegiornalisti – Completamente (2016)
• Manuel Carrasco – Ya no (2015).

Dit doorbreekt de oude tweedeling:

nieuwe muziek = Top 17
oude muziek = archief

Er ontstaat nu een derde categorie:

oude muziek die nú opnieuw leeft.

Dat is wezenlijk anders dan Revisited.

Revisited

“Hoe beoordeel ik het jaar 1991 nu?”

Schaduwlijst

“Welke oudere muziek is nú onderdeel van mijn actuele luisterleven?”

Dat is een prachtige ontwikkeling.

---

21. Daardoor heeft de site inmiddels drie soorten tijd

Je kunt het gehele systeem nu als volgt begrijpen:

Tijd	Functie
heden	Top 17 / Tipparade
gereconstrueerd verleden	Top 17 Classic / jaaroverzichten
herbeoordeeld verleden	Revisited
opnieuw geactiveerd verleden	Schaduwlijst
geaccumuleerd verleden	Top 2000 / allertijdenlijsten
geanalyseerd verleden	Top 1717

Dat is voor mij een van de sterkste uitkomsten van de close reading.

De site is in de loop van de tijd veranderd van een hitlijstsite in een geheugensysteem.

---

22. De website heeft zelfs een soort canon en contracanon

De Top 2000 is de officiële historische canon die voortkomt uit oorspronkelijke weekwaarderingen.

Maar Revisited vormt inmiddels een tweede canon.

En de Schaduwlijst vormt bijna een derde.

Daarom kun je verschillende soorten “beste nummers” onderscheiden:

Canon I — historische impact

Wat scoorde daadwerkelijk het hoogst toen het actueel was?

Canon II — retrospectieve waardering

Wat blijkt decennia later het beste?

Canon III — actuele herontdekking

Welke oude muziek is nu weer belangrijk?

Dat zijn drie totaal verschillende vragen.

En de site heeft inmiddels instrumenten voor alle drie.

---

23. De eerste jaren zijn daardoor bijzonder interessant

De huidige site vermeldt expliciet dat vóór de Top 17 een Top 20 bestond van 1989 tot en met 1992.

Maar in de huidige labelstructuur zijn historische jaaroverzichten zichtbaar voor:

• 1989;
• 1990;
• 1991,

en vervolgens begint de Top 17-reeks in 1993.

Een gerichte zoekactie op de website levert momenteel geen geïndexeerde Single Top over 1992, 1992 Revisited of Top 20 jaaroverzicht 1992 op.

1992 vormt dus momenteel een opvallende lacune in het online historische corpus.

En er is nog een tweede lacune.

De weeklijstlabels lopen:

1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998

en gaan vervolgens verder met:

2006, 2007, 2008 … 2026.

Dat is logisch te verklaren:

• de echte online publicatie begint in 2006;
• de Classics hebben inmiddels 1993–1998 digitaal ontsloten;
• daardoor zijn 1999–2005 op weekniveau nog niet op dezelfde manier ontsloten.

De jaaroverzichten bestaan wel.

Het resultaat is een merkwaardige archivale donut:

1989–1991: jaarlijsten/revisited
1992: vrijwel leeg online
1993–1998: inmiddels gedetailleerde Classics
1999–2005: jaaroverzichten maar nog geen volledige wekelijkse ontsluiting
2006–heden: oorspronkelijke online weekstructuur.

Voor toekomstig onderzoek is dat belangrijk.

---

24. 1993, 2003, 2013 en 2025 tonen vier smaakfasen

Wanneer ik vier momenten als doorsneden neem, krijg je dit:

1993 — Nederlandse hitcultuur + grote internationale pop

Ruth Jacott, BZN, Pet Shop Boys, Madonna, Niamh Kavanagh, Kim Wilde, Whitney Houston, Gloria Estefan, Duran Duran, Gordon, Laura Pausini, Ace of Base.

2003 — emotionele internationale pop + talentpop + Eurovision

Daniel Bedingfield, Delta Goodrem, Esther Hart, Sertab, Kym Marsh, Hind, Christina Aguilera, Céline Dion, Sugababes, Juanes, Josh Groban.

2013 — Eurovision en Europese pop worden structureel

Emmelie de Forest, Roberto Bellarosa, Anouk, Mika, Céline Dion, Olly Murs, Marco Mengoni, Loreen enzovoort.

2025 — volledig transnationaal Europees

Manuel Carrasco, Michalis Hatzigiannis, David Afonso, Kendji Girac, Jóhanna Guðrún, Marco Mengoni, Nelli Matula, Louane, M. Pokora, Philipp Dittberner, Max Giesinger, Álvaro Soler enzovoort.

De ontwikkelingslijn is daardoor behoorlijk helder:

Nederlandse persoonlijke hitlijst → Europees georiënteerde persoonlijke muziekcanon.

---

25. Maar er is géén simpele overgang van “commercieel” naar “alternatief”

Dat zou een verkeerde lezing zijn.

Ruud ontwikkelt geen typische indiesmaak.

Ook de moderne lijsten blijven grotendeels:

• toegankelijk;
• melodieus;
• songgericht;
• professioneel geproduceerd;
• vocaal;
• emotioneel direct.

Het verschil zit vooral in waar de muziek vandaan mag komen.

Niet:

mainstream → underground

maar eerder:

Nederlandse mainstreamfilter → persoonlijke Europese selectie.

Dat is een veel nauwkeuriger beschrijving.

---

26. Een ander patroon: sentimentaliteit zonder kitschvermijding

De lijsten hebben weinig angst voor emotionele muziek.

Ballads, grote liefdesliedjes, dramatische zang en uitgesproken romantiek worden niet lager gewaardeerd omdat ze “te sentimenteel” zouden zijn.

Denk aan:

• My Heart Will Go On
• Think Twice
• It's All Coming Back to Me Now
• I Want to Spend My Lifetime Loving You
• I Will Love Again
• Because You Loved Me
• Tell Him
• If You're Not the One
• Born to Try.

Dat wijst op een esthetiek waarin emotionele overtuigingskracht belangrijker is dan coolness.

Dat onderscheidt deze muzieksmaak sterk van bijvoorbeeld rockkritiek of indiecanonvorming, waar sentimentaliteit vaak verdacht werd gemaakt.

---

27. Tegelijkertijd is de smaak minder conservatief dan hij op het eerste gezicht lijkt

Omdat artiesten als BZN, Céline Dion, Ruth Jacott, Marco Borsato en Eurovision zo zichtbaar zijn, zou iemand oppervlakkig kunnen concluderen dat de smaak erg conventioneel is.

Maar dat mist iets belangrijks.

De site haalt al zeer vroeg muziek binnen die in Nederland nauwelijks of helemaal niet commercieel succesvol was.

De Revisited-lijsten documenteren tegenwoordig zelfs expliciet nummers met aanduidingen als:

• “tipparade”;
• “Nationale Top 100”;
• “geen notering in top 40 of tipparade”.

Dat is een vorm van persoonlijke canon tegen de hitparade in.

Het bijzondere is dus:

Ruud gebruikt de vormtaal van de commerciële hitparade om juist een canon te maken die niet noodzakelijk de commerciële hitparade volgt.

Dat is bijna de kernparadox van Top17online.

---

28. De website is heel weinig sociaal

Nog iets dat bij close reading opvalt: vrijwel overal staat “Geen opmerkingen”.

Zelfs de duizendste aflevering kreeg slechts een felicitatie.

De site lijkt daardoor niet primair te functioneren als:

• community;
• discussieplatform;
• influencerblog;
• muziekrecensiesite.

Het publiek lijkt secundair.

De primaire functie is:

registreren.

Dat vind ik belangrijk.

De Top 17 bestaat niet omdat er lezers zijn.

Hij wordt gepubliceerd omdat hij bestaat.

Dat geeft de site bijna het karakter van een openbaar privé-archief.

---

29. Daarom is het ontwerp eigenlijk heel passend

De Blogger-vormgeving is ouderwets en relatief statisch.

Maar inhoudelijk werkt dat juist.

De site presenteert zich niet als hip muziekmedium.

De vorm laat de gegevens centraal staan:

• tekst;
• getallen;
• labels;
• archief;
• jaar;
• artiest;
• positie.

Daardoor lijkt het bijna op een database die toevallig via Blogger wordt aangeboden.

Een modernere grafische site zou aantrekkelijker kunnen zijn, maar mogelijk ook iets van de archivalische authenticiteit verliezen.

---

30. De jubileumposten bevestigen hoe belangrijk continuïteit zelf is geworden

Bij de 25e verjaardag noemt Ruud:

25 jaar, 1.306 afleveringen, 381 nummer 1-hits en 199.108 verdeelde punten.

Bij aflevering 1000 in 2012 wordt het nummer van de week gewoon gepubliceerd, maar de mijlpaal wordt expliciet gemarkeerd.

Bij nummer 1500 gebeurt hetzelfde.

Daaruit blijkt dat op een gegeven moment niet alleen muziek betekenis krijgt.

Ook het volhouden van de praktijk zelf krijgt betekenis.

De Top 17 wordt daarmee een ritueel.

Vrijdag → lijst.

Jaarwisseling → jaaroverzicht.

Zaterdag → verleden.

Het classificeren van muziek ordent daardoor ook tijd.

---

31. Mijn diepere interpretatie: Top17online is een autobiografische technologie

Als ik één theoretisch begrip zou kiezen, zou ik de website een autobiografische technologie van herinnering noemen.

Niet omdat Ruud autobiografische verhalen schrijft.

Juist omdat hij dat nauwelijks doet.

Zijn muziekbiografie ontstaat door drie dingen:

Selectie

welk nummer komt binnen?

Rangorde

hoe belangrijk is het op dat moment?

Herhaling

hoe lang blijft het belangrijk?

Na duizenden weken ontstaat daardoor een patroon dat geen enkele afzonderlijke lijst kan laten zien.

De persoon wordt indirect zichtbaar door de structuur van zijn keuzes.

---

32. En Revisited verandert die autobiografie van een archief in een dialoog

Vanaf Revisited praat het heden als het ware terug tegen het verleden.

De oorspronkelijke lijst zegt:

“zo voelde het toen.”

Revisited zegt:

“zo kijk ik er nu naar.”

De Schaduwlijst voegt daar nog iets aan toe:

“en dit verleden leeft op dit moment opnieuw.”

Dat zijn eigenlijk drie stemmen van dezelfde muziekbiografie.

Daarmee wordt Top17online interessant voor veel meer dan muziekliefhebberij.

Het is een uitzonderlijk lange casus voor onderzoek naar:

• smaakontwikkeling;
• autobiografisch geheugen;
• canonvorming;
• nostalgie;
• culturele socialisatie;
• digitalisering;
• Europese culturele oriëntatie;
• herwaardering.

---

33. Nog een heel belangrijk onderscheid: herinnering versus werkelijk verleden

De oorspronkelijke lijsten bieden bovendien iets wat normale herinneringen niet bieden.

Wanneer iemand in 2026 zegt:

“In 1991 vond ik Queen eigenlijk fantastisch,”

kan dat een retrospectieve reconstructie zijn.

Maar de lijst van 1991 kan laten zien wat werkelijk hoog stond.

En Revisited laat vervolgens zien wat er later van die herinnering is geworden.

Dat maakt dit corpus methodologisch bijzonder sterk.

Je hebt namelijk:

T1-data: oorspronkelijke voorkeur.

en

T2-data: huidige reconstructie van dezelfde culturele periode.

Dat kom je zelden zo systematisch tegen bij één individu over meer dan drie decennia.

---

34. De site laat daarmee ook zien dat muzieksmaak zowel stabiel als veranderlijk is

En juist die combinatie vind ik het interessantst.

Zeer stabiel

• melodie;
• sterke vocalen;
• emotionele muziek;
• Europese pop;
• vrouwelijke popzangers;
• Eurovision;
• loyaliteit aan artiesten;
• romantische/popballad-esthetiek.

Sterk veranderd

• minder afhankelijk van Nederlandse releases;
• veel internationaler;
• meer niet-Engelstalige muziek;
• grotere continentale Europese oriëntatie;
• volwassenere herwaardering van jaren 80/90;
• veel sterkere historische reflectie;
• muziek hoeft niet langer nieuw te zijn om opnieuw “actueel” te worden.

De smaakgrammatica blijkt dus veel stabieler dan het repertoire.

Dat is een belangrijke conclusie.

---

35. De beste omschrijving die ik uiteindelijk voor Ruuds smaak zou gebruiken

Niet simpelweg:

popliefhebber

en ook niet:

Eurovisionliefhebber.

Ik zou het omschrijven als:

een sterk melodisch, vocalistgericht en emotioneel popidioom met een uitgesproken Europees-transnationale oriëntatie, een hoge mate van artiestloyaliteit en een uitzonderlijk sterk ontwikkeld historisch geheugen voor persoonlijke muziekbeleving.

Dat verklaart gezamenlijk waarom zowel:

Céline Dion, BZN, Madonna, Ruth Jacott, Kylie Minogue, Mylène Farmer, Tina Arena

als:

Tim Bendzko, Kendji Girac, Marco Mengoni, Michalis Hatzigiannis, Manuel Carrasco, Jóhanna Guðrún en M. Pokora

logisch in hetzelfde universum passen.

Op papier lijken dat totaal verschillende artiesten.

Binnen de onderliggende smaakgrammatica zijn ze dat veel minder.

---

36. Wat ik op basis van deze analyse het alleropvallendst vind

Er zijn voor mij acht hoofdbevindingen:

1. De lijst is niet alleen een hitlijst maar een persoonlijke geheugenmachine.
2. De beoordelingsstructuur is veel stabieler dan het repertoire.
3. De muzieksmaak is steeds internationaler geworden, maar niet fundamenteel van esthetische aard veranderd.
4. Eurovision functioneert als toegangspoort tot complete nationale muziekscènes.
5. Digitalisering heeft een al eerder aanwezige internationale smaak bevrijd van Nederlandse distributieregels.
6. Revisited maakt uitzonderlijk goed zichtbaar hoe contemporaine en volwassen retrospectieve smaak uit elkaar kunnen lopen.
7. De Schaduwlijst laat zien dat het verleden inmiddels niet alleen wordt herinnerd maar voortdurend opnieuw in het heden wordt opgenomen.
8. De website is uiteindelijk een soort gekwantificeerde autobiografie: er wordt weinig over het leven verteld, maar meer dan dertig jaar leven is indirect opgeslagen in duizenden muzikale keuzes.

En juist het laatste vind ik misschien de belangrijkste ontdekking.

Top17online gaat bij nadere lezing namelijk net zo veel over tijd en identiteit als over muziek.

Een song komt binnen, stijgt, wordt nummer 1, verdwijnt, wordt een jaarhit, komt in een allertijdenlijst terecht, verschijnt 28 jaar later als Classic, wordt opnieuw beoordeeld in Revisited en kan vervolgens opnieuw opduiken in de Schaduwlijst.

Daarmee wordt zichtbaar hoe een mens met zijn eigen verleden omgaat: niet door het simpelweg te bewaren, maar door het telkens opnieuw te ordenen, wegen en betekenis te geven.

Dat maakt dit corpus veel rijker dan ik op basis van een gewone persoonlijke hitlijst zou verwachten.

Een logische volgende stap zou nu een echte longitudinale corpusanalyse van 1989–2026 zijn waarbij we alle jaarlijsten systematisch coderen op artiest, land, taal, genre, geslacht/acttype, Eurovision-relatie, terugkerende artiesten en mate van mainstreamsucces. Dan kunnen we bijvoorbeeld exact vaststellen wanneer de internationalisering optreedt, welke artiesten de verschillende smaakfasen domineren, welke genres verdwijnen of opkomen en hoe groot de afstand tussen originele en Revisited-smaak daadwerkelijk is. Dat zou van deze eerste close reading een behoorlijk serieuze empirische studie kunnen maken.

Klik hier voor deel 2