Ik heb de site niet alleen als een verzameling hitlijsten gelezen, maar als een longitudinaal cultureel archief: homepage en uitleg, de oude jaaroverzichten, weeklijsten, de Top 2000 allertijden, albumlijsten, awards, Eurovision-lijsten, Revisited, Top 1717, Schaduwlijst en de oude Blogspot-archieven. Daardoor ontstaat een veel interessanter beeld dan alleen: “dit zijn de favoriete liedjes van Ruud”.
Mijn belangrijkste conclusie is deze:
Top17online is in feite een persoonlijke
muziekgeschiedenis die door middel van hitlijsttechnieken tot een eigen canon
is gemaakt.
De site registreert niet alleen smaak op het moment zelf, maar bewaart,
kwantificeert, herinterpreteert en sinds enkele jaren zelfs expliciet
corrigeert wat eerder mooi werd gevonden.
Dat maakt de site tamelijk uitzonderlijk.
1. Wat voor website is dit eigenlijk?
De fundamentele tekst is de pagina Wat is de Top 17:
Uitleg. Daar definieert Ruud de Top 17 heel nadrukkelijk als zijn eigen
hitlijst: wat hij zelf de grootste hits en leukste nummers van het moment
vindt. De nummer 1 is dus niet het nummer dat commercieel het succesvolst is,
maar zijn favoriete recente plaat. De lijst bestaat sinds 13 maart 1993 en
volgde een Top 20 op die tussen 1989 en 1992 werd gemaakt. Sinds 2006 werd de
lijst online gepubliceerd.
Dat laatste vraagt overigens om een kleine historische
precisering. Een oudere Engelstalige toelichting op de site vertelt dat de
internetversie in 2006 begon op web-log.nl en dat vanaf 2011 Blogspot
werd gebruikt. De huidige formulering zegt algemener dat de lijst sinds 2006
“op mijn blog (vroeger web-log, later blogspot)” staat. De Blogspot-datering
vóór 2011 moet daarom niet zonder meer worden opgevat als bewijs dat die berichten
oorspronkelijk in 2006 op Blogspot verschenen; materiaal is kennelijk bij de
migratie meegenomen of met oorspronkelijke dateringen gereconstrueerd.
Dat is belangrijk als je de site als historisch corpus
gebruikt: er zijn feitelijk minstens drie chronologische niveaus:
- de
oorspronkelijke muziekbeoordeling — bijvoorbeeld een lijst uit 1993;
- de
digitalisering/publicatie daarvan — soms jaren later;
- latere
retrospectieve herwaardering — bijvoorbeeld 1991 Revisited uit
2026.
Die drie tijden moet je uit elkaar houden.
2. De site heeft een veel groter systeem dan alleen de
Top 17
De centrale Top 17 is maar één laag. Er bestaat een compleet
classificatiesysteem.
De jaarlijst wordt mathematisch uit de 52 weeklijsten
afgeleid: nummer 1 krijgt 17 punten, nummer 2 krijgt 16 enzovoort tot nummer 17
één punt. Daarnaast bestaan of bestonden Album Top-lijsten, non-singles,
Foreign Singles, awards, een Megaschijf, Eurovision-lijsten,
allertijdenlijsten, Classics, Revisited, Top 1717 en tegenwoordig de
Schaduwlijst.
Wat daardoor ontstaat, lijkt bijna op een privé-hitparade-instituut.
Het systeem kent:
- actuele
waardering;
- voorspelling
— de Megaschijf;
- accumulatie
— jaaroverzichten;
- historische
canonvorming — allertijdenlijsten;
- categorieprijzen
— awards;
- internationale
subcircuits — Foreign Singles en Eurovision;
- terugblik
— Classics;
- revisie
— Revisited;
- alternatieve
canon — Schaduwlijst;
- meta-analyse
van het eigen archief — Top 1717.
Het object is dus niet alleen muziek. Het object is steeds
vaker de geschiedenis van de Top 17 zelf.
Dat wordt bijvoorbeeld letterlijk zichtbaar in de Top 1717,
waar in 2026 zelfs statistieken worden gemaakt over de kortste en langste
nummers die ooit de Top 17 bereikten.
De lijst is daarmee reflexief geworden: de Top 17 onderzoekt
tegenwoordig zijn eigen verleden.
3. Van dagboek naar archief
In 1993 was de Top 17 in wezen een wekelijkse registratie:
wat vind ik nú mooi?
Na meer dan dertig jaar verandert de betekenis daarvan
volledig.
Een enkel oordeel uit een week wordt:
weekoordeel → puntentotaal → jaarlijst → allertijdenlijst
→ classic → historische vergelijking → revisie.
Dat is misschien wel het interessantste mechanisme op de
hele website.
De eerste duizend weeklijsten werden in 2012 bijvoorbeeld
bij elkaar opgeteld tot een Top 2000+. Daaruit kwam My Heart Will Go On
van Céline Dion als grootste Top 17-hit naar voren, gevolgd door Think Twice,
Madonna's The Power of Good-Bye en opnieuw Céline Dion met It's All
Coming Back to Me Now.
Het resultaat is dus niet een retrospectieve lijst in de
gebruikelijke zin — “wat vind ik nu mijn 2.000 favoriete platen?” — maar een sedimentatie
van duizenden vroegere beoordelingen.
Dat verschil is cruciaal.
My Heart Will Go On staat er niet noodzakelijk op 1
omdat Ruud in 2012 besloot dat dit zijn favoriete nummer aller tijden was. Het
staat er omdat het in de oorspronkelijke temporele ervaring uitzonderlijk lang
uitzonderlijk hoog heeft gestaan.
De Top 2000 bewaart dus eerder intensiteit en
duurzaamheid van vroegere voorkeur dan het huidige oordeel.
4. En precies daarom is “Revisited” zo belangrijk
Met Revisited gebeurt iets fundamenteel nieuws.
De oude historische smaak wordt niet meer alleen bewaard,
maar krijgt een tweede beoordelingslaag.
1989 is daar een prachtig voorbeeld van.
De oorspronkelijke jaarwinnaar blijft Like a Prayer
van Madonna. Maar elders veranderen enorme hoeveelheden posities. Every Rose
Has Its Thorn stijgt bijvoorbeeld 151 plaatsen, All I Want Is You van
U2 135 en Woman in Chains van Tears for Fears/Oleta Adams 106.
Tegelijkertijd vallen andere toenmalige favorieten tientallen of zelfs meer dan
honderd plaatsen terug.
In 1990 wordt het verschil nog duidelijker.
De oorspronkelijke nummer 1 was:
Madonna – Vogue
De top van de latere Revisited-lijst wordt:
- Kylie
Minogue – Better the Devil You Know
- Maywood
– Ik wil alles met je delen
- Nick
Kamen – I Promised Myself
- Madonna
– Vogue
- Frank
Boeijen Groep – Zeg me dat het niet zo is
Daarbij stijgt Leningrad van Billy Joel 109 plaatsen,
Enjoy the Silence van Depeche Mode 138 en Summer of '69 van Bryan
Adams 91.
En 1991 is nog interessanter.
De oorspronkelijke jaarlijst had:
- BZN
– It Happened 25 Years Ago
- John Travolta & Olivia
Newton-John – Grease Megamix
- Mylène
Farmer – Désenchantée
- Bryan Adams – (Everything I Do) I
Do It for You
- Madonna
– Rescue Me.
De 2026-herwaardering begint daarentegen:
- Mylène
Farmer – Désenchantée
- Queen
– The Show Must Go On
- R.E.M. – Losing My Religion
- Bryan Adams – (Everything I Do) I
Do It for You
- Chris
Isaak – Wicked Game
- George
Michael – Cowboys and Angels.
Dit is analytisch goud.
Want daardoor kun je twee smaaklagen rechtstreeks met elkaar
vergelijken:
contemporaine voorkeur versus retrospectief
geconsolideerde voorkeur.
5. Revisited laat zien wat veroudert — en wat groeit
Daaruit lijkt een patroon naar voren te komen.
Sommige platen waren destijds aantrekkelijk vanwege:
- actualiteit;
- novelty;
- populaire
cultuur;
- televisie;
- hitparadeblootstelling;
- een
specifieke fase in de muzieksmaak.
Andere nummers blijken achteraf juist duurzame
esthetische waarde te hebben gekregen.
Dat zie je in stijgers als:
- Kate
Bush;
- U2;
- Tears
for Fears;
- Depeche
Mode;
- R.E.M.;
- Chris
Isaak;
- Queen;
- George
Michael;
- Frank
Boeijen.
Terwijl een deel van de typische commerciële pop van de
desbetreffende periode relatief terrein verliest.
Ik zou dat niet simpelweg omschrijven als “de smaak is beter
geworden”. Interessanter is:
De beoordelingscriteria lijken te zijn verschoven van
directe affectieve aantrekkingskracht naar een combinatie van melodie,
compositie, emotionele duurzaamheid, artistieke identiteit en
herinneringswaarde.
Maar daarbij gebeurt géén volledige breuk met de
oorspronkelijke smaak.
Kylie, Madonna, Céline Dion, Gloria Estefan, Mylène Farmer,
Enya enzovoort verdwijnen juist niet.
Dat betekent dat de latere smaak niet de oude smaak
vervangt.
Hij selecteert binnen de oude smaak wat duurzaam blijkt
en voegt alsnog gemiste muziek toe.
6. Een opvallende continuïteit: melodie
Als ik de lijsten vanaf 1989 tot 2026 naast elkaar leg, is
de sterkste constante niet zozeer één genre.
Het is melodiciteit.
De site heeft relatief weinig belangstelling voor muziek
waarbij primair belangrijk zijn:
- experiment;
- agressie;
- ritme
als zelfstandig doel;
- ironie;
- hiphop-esthetiek;
- extreme
elektronische productie;
- undergroundstatus.
Veel sterker vertegenwoordigd zijn:
- melodieuze
pop;
- popballads;
- chansonachtige
muziek;
- volwassen
pop;
- Europop;
- schlagerachtige
pop zonder noodzakelijk traditionele schlager te zijn;
- singer-songwriterpop;
- melodieuze
dancepop;
- Eurovision-pop;
- vocaal
georiënteerde muziek.
Dat kun je al aan de historische canon zien.
In de Top 2000 komen zeer hoog onder andere voor:
Céline Dion,
Madonna, Tina Arena, Lara Fabian, Enrique Iglesias, Alexander Rybak, BZN, David
Bisbal, Keane, Alphabeat, A-ha, Agnes, Ruth Jacott en Kylie Minogue.
Ook rond positie 100 zien we onder meer Eimear Quinn, Tom
Dice, Sertab, O-Zone, The Corrs, Mika, Katrina & The Waves, Anna Vissi,
Lara Fabian, Ronan Keating en Josh Groban.
Het genre wisselt.
Het onderliggende esthetische criterium veel minder.
7. De menselijke stem staat opvallend centraal
Daarmee samenhangend lijkt de Top 17 in hoge mate vocalistisch.
De grote historische favorieten zijn vrijwel zonder
uitzondering artiesten met een herkenbare stem en een sterk vocalistisch
profiel:
- Céline
Dion
- Tina
Arena
- Lara
Fabian
- Ruth
Jacott
- Madonna
- Kylie
Minogue
- Mylène
Farmer
- Gloria
Estefan
- Delta
Goodrem
- Patrick
Fiori
- Josh
Groban
- Marco
Borsato
- Manuel
Carrasco
- Michalis
Hatzigiannis.
Zelfs wanneer het om dance of elektronische pop gaat, blijft
het lied doorgaans melodie- en zanggedreven.
Dit sluit ook aan bij de Awards. In 2003 zijn bijvoorbeeld
Delta Goodrem, Céline Dion, Madonna en LeAnn Rimes de hoogst gewaardeerde
zangeressen; Daniel Bedingfield wordt artiest van het jaar.
In 2025 worden onder andere Jóhanna Guðrún, Kylie Minogue,
Manuel Carrasco, Kendji Girac, Pablo Alborán en Michael Schulte onderscheiden;
Manuel Carrasco wordt artiest van het jaar.
De genres veranderen sterk.
De nadruk op stem, melodie en emotionele voordracht
nauwelijks.
8. Céline Dion is structureel belangrijker dan gewoon
“een favoriete artiest”
De allertijdenlijsten maken duidelijk hoe buitengewoon
dominant Céline Dion in de geschiedenis van de lijst is geweest.
Van de eerste 33 nummers van de eerste Top 2000 zijn onder
meer:
- My
Heart Will Go On
- Think
Twice
- It's
All Coming Back to Me Now
- That's
the Way It Is
- Pour
que tu m'aimes encore
- Tell
Him
- Because
You Loved Me
- Je
sais pas
- All
By Myself,
van of met Céline Dion.
En in de allertijden-albumlijst is de concentratie nog
sterker:
- Falling
into You
- S'il
suffisait d'aimer
- The
Colour of My Love
- D'eux
- Let's
Talk About Love
- A
New Day Has Come
- D'elles
- Taking
Chances
- 1
fille & 4 types.
Daarmee is Céline Dion bijna een soort centrale
referentieartiest in het historische smaakuniversum van de Top 17.
Madonna vervult iets soortgelijks maar anders: meer via
singles en verspreid door meerdere popfasen.
9. Maar de site is gaandeweg véél internationaler
geworden
Dit is een van de duidelijkste longitudinale veranderingen.
Vergelijk 1993 met 2025.
In 1993 bevat de hoogste regionen nog veel muziek die tevens
gemakkelijk binnen de Nederlandse hitcultuur herkenbaar is:
- Ruth
Jacott
- BZN
- Pet
Shop Boys
- Madonna
- Kim
Wilde
- Whitney
Houston
- Gloria
Estefan
- Gordon
- Laura
Pausini
- Ace
of Base
- Take
That.
Internationaal, zeker, maar nog sterk verbonden met wat in
Nederland commercieel beschikbaar en zichtbaar was.
In 2025 ziet de top er heel anders uit:
- Manuel
Carrasco – Spaans
- Michalis
Hatzigiannis & Christos Mastoras – Grieks
- David
Afonso – Portugeestalig/Iberisch
- Douwe
Bob & Meau – Nederlands
- Andrea
Bocelli & Kendji Girac – Frans/Italiaanse combinatie
- Pablo
Alborán – Spaans
- Jóhanna
Guðrún – IJslands
- Annalisa
& Marco Mengoni – Italiaans
- Michael
Schulte & Ásdís
- Metejoor
– Nederlandstalig/Vlaams,
gevolgd door onder andere Fins, Frans, Duits, Spaans,
Italiaans en Zweeds.
Dat is een zeer grote transformatie.
10. Van Nederlandse markt naar Europese ontdekkingsruimte
De verklaring staat voor een deel in de eigen regels.
Oorspronkelijk waren alleen recente singles toegestaan die
in Nederland waren uitgebracht.
Daarom bestond later zelfs een aparte Foreign Single Top
3 voor nummers die niet in Nederland waren uitgebracht. De site noemt
Engeland, Frankrijk en Zweden als belangrijke bronnen.
In oude jaaroverzichten zijn zelfs lijstjes opgenomen van
geliefde nummers die de Top 17 niet mochten halen omdat ze niet aan de
Nederlandse hitlijst-/releasevoorwaarden voldeden. Zo bevat 1999 een “Top 8
niet genoteerde singles” en wordt expliciet uitgelegd dat deze vanwege het niet
behalen van de Nederlandse hitlijsten buiten de Top 17 moesten blijven.
Dat is fascinerend.
De persoonlijke smaak was toen al internationaler dan de
formele Top 17 mocht zijn.
De lijstregels liepen dus achter op de feitelijke smaak.
11. Digitalisering heeft vervolgens de eigenlijke smaak
zichtbaar gemaakt
De huidige regel is aanzienlijk ruimer.
Een nummer moet tegenwoordig niet meer noodzakelijk als
Nederlandse fysieke single verkrijgbaar zijn. Er moet vooral sprake zijn van
een afzonderlijke internationale release of duidelijk meer promotie dan bij een
gewone albumtrack — bijvoorbeeld via Spotify of een videoclip.
Daarmee zie je eigenlijk de geschiedenis van de
muziekindustrie terug in één persoonlijke hitlijst.
Oude model
Nederlandse fysieke/distributiemarkt → beschikbare
singles → persoonlijke selectie
Tussenmodel
Nederlandse singles + aparte Foreign Singles
Huidige model
wereldwijde digitale beschikbaarheid → rechtstreeks
persoonlijke selectie
En daardoor breekt vanaf de jaren 2010 en vooral 2020 de
continentale Europese smaak veel sterker door.
De 2025-lijst is eigenlijk nauwelijks meer te begrijpen
vanuit de Nederlandse mainstreamradio.
Hij functioneert als een persoonlijk trans-Europees
muzieknetwerk.
12. Eurovision is daarbij veel belangrijker dan een
jaarlijks hobbyonderwerp
Eurovision heeft op de site een eigen classificatiesysteem.
De site maakt jaarlijks een eigen Eurovision-rangschikking en heeft ook
speciale historische en nationale lijsten gepubliceerd. In 2026 staat Australië
met Delta Goodrem bovenaan, gevolgd door Tsjechië, Finland, Malta, Bulgarije,
Denemarken, Frankrijk enzovoort.
Maar belangrijker: Eurovision-artiesten migreren voortdurend
vanuit die wereld naar de gewone Top 17.
Dat zie je historisch al in:
- Niamh
Kavanagh;
- Ruth
Jacott;
- Eimear
Quinn;
- Katrina
& The Waves;
- Edsilia;
- Sertab;
- Anna
Vissi;
- Alexander
Rybak;
- Tom
Dice;
- Emmelie
de Forest;
- Roberto
Bellarosa;
- Marco
Mengoni;
- Loreen;
- Koit
Toome;
- Salvador
Sobral;
- Duncan
Laurence enzovoort.
Eurovision is daarom beter te begrijpen als een ontdekkingsinfrastructuur.
Het Songfestival levert toegang tot nationale muzikale
ecosystemen die vervolgens buiten het festival verder worden gevolgd.
Dat verklaart waarschijnlijk mede waarom artiesten uit
landen als:
- Frankrijk;
- Spanje;
- Portugal;
- Italië;
- Duitsland;
- Griekenland;
- Zweden;
- Denemarken;
- Estland;
- IJsland
zo sterk aanwezig raken.
13. Het opvallendste voorbeeld daarvan is misschien de
ontwikkeling na 2010
De albumlijst 2011–2020 is hiervoor veelzeggend.
De nummer 1 is niet een Amerikaanse of Britse megaster,
maar:
Tim Bendzko – Am seidenen Faden.
Daarachter komen:
- Kendji
Girac;
- Olly
Murs;
- opnieuw
Kendji;
- Olly
Murs;
- Tina
Arena;
- Tim
Bendzko;
- Patrick
Fiori;
- Mihalis
Hatzigiannis;
- Mika;
- Max
Giesinger.
Hier is een duidelijke nieuwe geografische smaakconfiguratie
ontstaan:
Duitsland + Frankrijk + Zuid-Europa + Scandinavië +
Eurovision + selectieve Britse pop.
Dat is wezenlijk anders dan een standaard Nederlandse
commerciële popconsumptie.
14. Tegelijkertijd blijft Nederland opvallend belangrijk
Internationalisering betekent namelijk niet dat Nederlandse
muziek verdwijnt.
Ruth Jacott is de jaarwinnaar van 1993 met Vrede. BZN
staat op 2 en 4.
In de historische Top 2000 zijn onder andere Ruth Jacott,
BZN, Hind, Edsilia, Antonie Kamerling en anderen prominent aanwezig.
In 2025 staat Nog even blijven van Douwe Bob &
Meau op 4 en Metejoor op 10.
De smaak is dus niet anti-Nederlands.
Hij is eerder niet-nationalistisch: Nederlandse
muziek moet concurreren met alles wat elders wordt ontdekt.
15. Een tweede sterke constante: de Top 17 houdt van
artiesten, niet alleen van hits
Dat is een belangrijk verschil met een gewone hitparade.
Wanneer een artiest eenmaal betekenis krijgt, wordt vaak een
groter oeuvre gevolgd.
Dat zie je bij:
- Céline
Dion;
- Madonna;
- BZN;
- Kylie
Minogue;
- Ruth
Jacott;
- Mylène
Farmer;
- Tina
Arena;
- Lara
Fabian;
- Delta
Goodrem;
- Mika;
- Olly
Murs;
- Tim
Bendzko;
- Kendji
Girac;
- Manuel
Carrasco;
- Michalis
Hatzigiannis;
- Marco
Mengoni.
Het gevolg is dat de lijst een soort artist loyalty
kent.
Niet alleen “dit ene liedje is goed”, maar:
“deze artiest is onderdeel geworden van mijn muzikale wereld
en nieuwe releases krijgen daarom structureel aandacht.”
Daarom zijn albums ook belangrijk.
En daarom functioneren de Awards niet uitsluitend als
ranking van individuele songs, maar als institutionalisering van artiestrelaties.
16. Dat maakt de Top 17 autobiografischer dan hij
eruitziet
Opvallend genoeg schrijft Ruud nauwelijks lange
autobiografische teksten op de site.
Er staan geen uitgebreide dagboeknotities als:
“dit nummer herinner ik mij omdat…”
Toch is het archief buitengewoon autobiografisch.
Alleen is de autobiografie gecodeerd in:
- posities;
- weken;
- punten;
- nummer
1-noteringen;
- goud;
- platina;
- awards;
- terugkerende
artiesten.
Dat noem ik een kwantitatieve autobiografie.
In plaats van:
“Céline Dion was belangrijk voor mij in de jaren negentig”
zegt het corpus:
My Heart Will Go On – 63 weken – 786 punten.
De emotionele geschiedenis is dus vertaald naar getallen.
En juist doordat die methode decennia vrijwel hetzelfde
blijft, ontstaat een uitzonderlijk longitudinaal document.
17. De schijn van objectiviteit is daarbij interessant
De lijsten zijn heel exact:
- positie;
- hoogste
positie;
- aantal
weken;
- punten;
- goud;
- platina.
Daardoor lijken ze bijna op officiële statistieken.
Maar de input blijft volledig subjectief.
Dat levert een boeiende paradox op:
radicale subjectiviteit wordt door systematische meting
omgezet in een objectachtig archief.
De formule is objectief.
De keuze die in de formule gaat, is persoonlijk.
Daarom kun je zeggen:
de Top 17 objectiveert smaak zonder haar onpersoonlijk te
maken.
Dat is vermoedelijk een van de redenen waarom het systeem zo
lang vol te houden is: het maakt vluchtige voorkeur tastbaar.
18. De Top 17 maakt tijd zichtbaar
Een gewone playlist heeft nauwelijks temporele structuur.
Je weet dat iemand een nummer leuk vindt.
Maar niet:
- wanneer
het begon;
- hoe
snel het steeg;
- hoe
lang het belangrijk bleef;
- wanneer
het uit de belangstelling verdween;
- wat
later opnieuw belangrijk werd.
Een hitlijst heeft die temporaliteit wel.
Daarom zegt:
Céline Dion – My Heart Will Go On, 16× nummer 1 en
maandenlang genoteerd
veel meer over de plaats van dat nummer in iemands muzikale
leven dan alleen een Spotify-heart.
Op de Classic-lijsten uit 1998 is bijvoorbeeld zichtbaar dat
het nummer na 27, 28 en 29 weken nog steeds rond positie 2–3 stond en inmiddels
driemaal platina had behaald.
Dat is feitelijk een registratie van duurzame affectieve
intensiteit.
19. De Classics doen nog iets anders: verleden en heden
lopen gelijktijdig
Sinds 2021 verschijnt iedere week de Top 17 van exact 28
jaar eerder.
Hierdoor verschijnen momenteel twee muzikale tijden naast
elkaar.
In augustus 2026 staat bijvoorbeeld in de actuele lijst
muziek van Céline Dion, Irama, Michael Schulte, Delta Goodrem, Manuel Carrasco,
Michalis Hatzigiannis, Pablo Alborán, Natasha St-Pier enzovoort.
Daarnaast verschijnt de lijst van augustus 1998 met Marco
Borsato, Céline Dion, The Corrs, Spice Girls, Dana International, Steps, Ace of
Base, Madonna enzovoort.
En juist dat laat continuïteit én verandering prachtig zien.
Continuïteit
Céline Dion, Delta Goodrem-achtige vocalistpop,
Madonna/Kylie-achtige popgevoeligheid, Europese melodic pop.
Verandering
De hedendaagse lijst is geografisch veel breder en veel
minder afhankelijk van Nederlands/Anglo-Amerikaans commercieel succes.
20. De nieuwe Schaduwlijst is conceptueel misschien de
interessantste uitbreiding
De Schaduwlijst bevat oude nummers die kennelijk buiten hun
oorspronkelijke historische context opnieuw actueel zijn geworden in de
luisterervaring.
In augustus 2026 staan daarin bijvoorbeeld:
- M.
Pokora – S'en aller (2020)
- M.
Pokora – Mirage (2010)
- Morat & Álvaro Soler – Yo
contigo, tú conmigo (2017)
- Marco Mengoni – Tutti i miei
ricordi (2022)
- Will
Church – Hold On (2023)
- Thegiornalisti
– Completamente (2016)
- Manuel
Carrasco – Ya no (2015).
Dit doorbreekt de oude tweedeling:
nieuwe muziek = Top 17
oude muziek = archief
Er ontstaat nu een derde categorie:
oude muziek die nú opnieuw leeft.
Dat is wezenlijk anders dan Revisited.
Revisited
“Hoe beoordeel ik het jaar 1991 nu?”
Schaduwlijst
“Welke oudere muziek is nú onderdeel van mijn actuele
luisterleven?”
Dat is een prachtige ontwikkeling.
21. Daardoor heeft de site inmiddels drie soorten tijd
Je kunt het gehele systeem nu als volgt begrijpen:
|
Tijd |
Functie |
|
heden |
Top 17 / Tipparade |
|
gereconstrueerd verleden |
Top 17 Classic / jaaroverzichten |
|
herbeoordeeld verleden |
Revisited |
|
opnieuw geactiveerd verleden |
Schaduwlijst |
|
geaccumuleerd verleden |
Top 2000 / allertijdenlijsten |
|
geanalyseerd verleden |
Top 1717 |
Dat is voor mij een van de sterkste uitkomsten van de close
reading.
De site is in de loop van de tijd veranderd van een hitlijstsite
in een geheugensysteem.
22. De website heeft zelfs een soort canon en contracanon
De Top 2000 is de officiële historische canon die voortkomt
uit oorspronkelijke weekwaarderingen.
Maar Revisited vormt inmiddels een tweede canon.
En de Schaduwlijst vormt bijna een derde.
Daarom kun je verschillende soorten “beste nummers”
onderscheiden:
Canon I — historische impact
Wat scoorde daadwerkelijk het hoogst toen het actueel was?
Canon II — retrospectieve waardering
Wat blijkt decennia later het beste?
Canon III — actuele herontdekking
Welke oude muziek is nu weer belangrijk?
Dat zijn drie totaal verschillende vragen.
En de site heeft inmiddels instrumenten voor alle drie.
23. De eerste jaren zijn daardoor bijzonder interessant
De huidige site vermeldt expliciet dat vóór de Top 17 een
Top 20 bestond van 1989 tot en met 1992.
Maar in de huidige labelstructuur zijn historische
jaaroverzichten zichtbaar voor:
- 1989;
- 1990;
- 1991,
en vervolgens begint de Top 17-reeks in 1993.
Een gerichte zoekactie op de website levert momenteel geen
geïndexeerde Single Top over 1992, 1992 Revisited of Top 20
jaaroverzicht 1992 op.
1992 vormt dus momenteel een opvallende lacune in het
online historische corpus.
En er is nog een tweede lacune.
De weeklijstlabels lopen:
1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998
en gaan vervolgens verder met:
2006, 2007, 2008 … 2026.
Dat is logisch te verklaren:
- de
echte online publicatie begint in 2006;
- de
Classics hebben inmiddels 1993–1998 digitaal ontsloten;
- daardoor
zijn 1999–2005 op weekniveau nog niet op dezelfde manier ontsloten.
De jaaroverzichten bestaan wel.
Het resultaat is een merkwaardige archivale donut:
1989–1991: jaarlijsten/revisited
1992: vrijwel leeg online
1993–1998: inmiddels gedetailleerde Classics
1999–2005: jaaroverzichten maar nog geen volledige wekelijkse ontsluiting
2006–heden: oorspronkelijke online weekstructuur.
Voor toekomstig onderzoek is dat belangrijk.
24. 1993, 2003, 2013 en 2025 tonen vier smaakfasen
Wanneer ik vier momenten als doorsneden neem, krijg je dit:
1993 — Nederlandse hitcultuur + grote internationale pop
Ruth Jacott, BZN, Pet Shop Boys, Madonna, Niamh Kavanagh,
Kim Wilde, Whitney Houston, Gloria Estefan, Duran Duran, Gordon, Laura Pausini,
Ace of Base.
2003 — emotionele internationale pop + talentpop +
Eurovision
Daniel Bedingfield, Delta Goodrem, Esther Hart, Sertab, Kym
Marsh, Hind, Christina Aguilera, Céline Dion, Sugababes, Juanes, Josh Groban.
2013 — Eurovision en Europese pop worden structureel
Emmelie de Forest, Roberto Bellarosa, Anouk, Mika, Céline
Dion, Olly Murs, Marco Mengoni, Loreen enzovoort.
2025 — volledig transnationaal Europees
Manuel Carrasco, Michalis Hatzigiannis, David Afonso, Kendji
Girac, Jóhanna Guðrún, Marco Mengoni, Nelli Matula, Louane, M. Pokora, Philipp
Dittberner, Max Giesinger, Álvaro Soler enzovoort.
De ontwikkelingslijn is daardoor behoorlijk helder:
Nederlandse persoonlijke hitlijst → Europees
georiënteerde persoonlijke muziekcanon.
25. Maar er is géén simpele overgang van “commercieel”
naar “alternatief”
Dat zou een verkeerde lezing zijn.
Ruud ontwikkelt geen typische indiesmaak.
Ook de moderne lijsten blijven grotendeels:
- toegankelijk;
- melodieus;
- songgericht;
- professioneel
geproduceerd;
- vocaal;
- emotioneel
direct.
Het verschil zit vooral in waar de muziek vandaan mag
komen.
Niet:
mainstream → underground
maar eerder:
Nederlandse mainstreamfilter → persoonlijke Europese
selectie.
Dat is een veel nauwkeuriger beschrijving.
26. Een ander patroon: sentimentaliteit zonder
kitschvermijding
De lijsten hebben weinig angst voor emotionele muziek.
Ballads, grote liefdesliedjes, dramatische zang en
uitgesproken romantiek worden niet lager gewaardeerd omdat ze “te sentimenteel”
zouden zijn.
Denk aan:
- My
Heart Will Go On
- Think
Twice
- It's
All Coming Back to Me Now
- I
Want to Spend My Lifetime Loving You
- I
Will Love Again
- Because
You Loved Me
- Tell
Him
- If
You're Not the One
- Born
to Try.
Dat wijst op een esthetiek waarin emotionele
overtuigingskracht belangrijker is dan coolness.
Dat onderscheidt deze muzieksmaak sterk van bijvoorbeeld
rockkritiek of indiecanonvorming, waar sentimentaliteit vaak verdacht werd
gemaakt.
27. Tegelijkertijd is de smaak minder conservatief dan
hij op het eerste gezicht lijkt
Omdat artiesten als BZN, Céline Dion, Ruth Jacott, Marco
Borsato en Eurovision zo zichtbaar zijn, zou iemand oppervlakkig kunnen
concluderen dat de smaak erg conventioneel is.
Maar dat mist iets belangrijks.
De site haalt al zeer vroeg muziek binnen die in Nederland
nauwelijks of helemaal niet commercieel succesvol was.
De Revisited-lijsten documenteren tegenwoordig zelfs
expliciet nummers met aanduidingen als:
- “tipparade”;
- “Nationale
Top 100”;
- “geen
notering in top 40 of tipparade”.
Dat is een vorm van persoonlijke canon tegen de hitparade
in.
Het bijzondere is dus:
Ruud gebruikt de vormtaal van de commerciële hitparade om
juist een canon te maken die niet noodzakelijk de commerciële hitparade volgt.
Dat is bijna de kernparadox van Top17online.
28. De website is heel weinig sociaal
Nog iets dat bij close reading opvalt: vrijwel overal staat “Geen
opmerkingen”.
Zelfs de duizendste aflevering kreeg slechts een
felicitatie.
De site lijkt daardoor niet primair te functioneren als:
- community;
- discussieplatform;
- influencerblog;
- muziekrecensiesite.
Het publiek lijkt secundair.
De primaire functie is:
registreren.
Dat vind ik belangrijk.
De Top 17 bestaat niet omdat er lezers zijn.
Hij wordt gepubliceerd omdat hij bestaat.
Dat geeft de site bijna het karakter van een openbaar
privé-archief.
29. Daarom is het ontwerp eigenlijk heel passend
De Blogger-vormgeving is ouderwets en relatief statisch.
Maar inhoudelijk werkt dat juist.
De site presenteert zich niet als hip muziekmedium.
De vorm laat de gegevens centraal staan:
- tekst;
- getallen;
- labels;
- archief;
- jaar;
- artiest;
- positie.
Daardoor lijkt het bijna op een database die toevallig via
Blogger wordt aangeboden.
Een modernere grafische site zou aantrekkelijker kunnen
zijn, maar mogelijk ook iets van de archivalische authenticiteit verliezen.
30. De jubileumposten bevestigen hoe belangrijk
continuïteit zelf is geworden
Bij de 25e verjaardag noemt Ruud:
25 jaar, 1.306 afleveringen, 381 nummer 1-hits en 199.108
verdeelde punten.
Bij aflevering 1000 in 2012 wordt het nummer van de week
gewoon gepubliceerd, maar de mijlpaal wordt expliciet gemarkeerd.
Bij nummer 1500 gebeurt hetzelfde.
Daaruit blijkt dat op een gegeven moment niet alleen muziek
betekenis krijgt.
Ook het volhouden van de praktijk zelf krijgt
betekenis.
De Top 17 wordt daarmee een ritueel.
Vrijdag → lijst.
Jaarwisseling → jaaroverzicht.
Zaterdag → verleden.
Het classificeren van muziek ordent daardoor ook tijd.
31. Mijn diepere interpretatie: Top17online is een
autobiografische technologie
Als ik één theoretisch begrip zou kiezen, zou ik de website
een autobiografische technologie van herinnering noemen.
Niet omdat Ruud autobiografische verhalen schrijft.
Juist omdat hij dat nauwelijks doet.
Zijn muziekbiografie ontstaat door drie dingen:
Selectie
welk nummer komt binnen?
Rangorde
hoe belangrijk is het op dat moment?
Herhaling
hoe lang blijft het belangrijk?
Na duizenden weken ontstaat daardoor een patroon dat geen
enkele afzonderlijke lijst kan laten zien.
De persoon wordt indirect zichtbaar door de structuur van
zijn keuzes.
32. En Revisited verandert die autobiografie van een
archief in een dialoog
Vanaf Revisited praat het heden als het ware terug tegen het
verleden.
De oorspronkelijke lijst zegt:
“zo voelde het toen.”
Revisited zegt:
“zo kijk ik er nu naar.”
De Schaduwlijst voegt daar nog iets aan toe:
“en dit verleden leeft op dit moment opnieuw.”
Dat zijn eigenlijk drie stemmen van dezelfde
muziekbiografie.
Daarmee wordt Top17online interessant voor veel meer dan
muziekliefhebberij.
Het is een uitzonderlijk lange casus voor onderzoek naar:
- smaakontwikkeling;
- autobiografisch
geheugen;
- canonvorming;
- nostalgie;
- culturele
socialisatie;
- digitalisering;
- Europese
culturele oriëntatie;
- herwaardering.
33. Nog een heel belangrijk onderscheid: herinnering
versus werkelijk verleden
De oorspronkelijke lijsten bieden bovendien iets wat normale
herinneringen niet bieden.
Wanneer iemand in 2026 zegt:
“In 1991 vond ik Queen eigenlijk fantastisch,”
kan dat een retrospectieve reconstructie zijn.
Maar de lijst van 1991 kan laten zien wat werkelijk hoog
stond.
En Revisited laat vervolgens zien wat er later van die
herinnering is geworden.
Dat maakt dit corpus methodologisch bijzonder sterk.
Je hebt namelijk:
T1-data: oorspronkelijke voorkeur.
en
T2-data: huidige reconstructie van dezelfde culturele
periode.
Dat kom je zelden zo systematisch tegen bij één individu
over meer dan drie decennia.
34. De site laat daarmee ook zien dat muzieksmaak zowel
stabiel als veranderlijk is
En juist die combinatie vind ik het interessantst.
Zeer stabiel
- melodie;
- sterke
vocalen;
- emotionele
muziek;
- Europese
pop;
- vrouwelijke
popzangers;
- Eurovision;
- loyaliteit
aan artiesten;
- romantische/popballad-esthetiek.
Sterk veranderd
- minder
afhankelijk van Nederlandse releases;
- veel
internationaler;
- meer
niet-Engelstalige muziek;
- grotere
continentale Europese oriëntatie;
- volwassenere
herwaardering van jaren 80/90;
- veel
sterkere historische reflectie;
- muziek
hoeft niet langer nieuw te zijn om opnieuw “actueel” te worden.
De smaakgrammatica blijkt dus veel stabieler dan het
repertoire.
Dat is een belangrijke conclusie.
35. De beste omschrijving die ik uiteindelijk voor Ruuds
smaak zou gebruiken
Niet simpelweg:
popliefhebber
en ook niet:
Eurovisionliefhebber.
Ik zou het omschrijven als:
een sterk melodisch, vocalistgericht en emotioneel
popidioom met een uitgesproken Europees-transnationale oriëntatie, een hoge
mate van artiestloyaliteit en een uitzonderlijk sterk ontwikkeld historisch
geheugen voor persoonlijke muziekbeleving.
Dat verklaart gezamenlijk waarom zowel:
Céline Dion, BZN,
Madonna, Ruth Jacott, Kylie Minogue, Mylène Farmer, Tina Arena
als:
Tim Bendzko,
Kendji Girac, Marco Mengoni, Michalis Hatzigiannis, Manuel Carrasco, Jóhanna
Guðrún en M. Pokora
logisch in hetzelfde universum passen.
Op papier lijken dat totaal verschillende artiesten.
Binnen de onderliggende smaakgrammatica zijn ze dat
veel minder.
36. Wat ik op basis van deze analyse het alleropvallendst
vind
Er zijn voor mij acht hoofdbevindingen:
- De
lijst is niet alleen een hitlijst maar een persoonlijke geheugenmachine.
- De
beoordelingsstructuur is veel stabieler dan het repertoire.
- De
muzieksmaak is steeds internationaler geworden, maar niet fundamenteel van
esthetische aard veranderd.
- Eurovision
functioneert als toegangspoort tot complete nationale muziekscènes.
- Digitalisering
heeft een al eerder aanwezige internationale smaak bevrijd van Nederlandse
distributieregels.
- Revisited
maakt uitzonderlijk goed zichtbaar hoe contemporaine en volwassen
retrospectieve smaak uit elkaar kunnen lopen.
- De
Schaduwlijst laat zien dat het verleden inmiddels niet alleen wordt
herinnerd maar voortdurend opnieuw in het heden wordt opgenomen.
- De
website is uiteindelijk een soort gekwantificeerde autobiografie: er wordt
weinig over het leven verteld, maar meer dan dertig jaar leven is indirect
opgeslagen in duizenden muzikale keuzes.
En juist het laatste vind ik misschien de belangrijkste
ontdekking.
Top17online gaat bij nadere lezing namelijk net zo veel
over tijd en identiteit als over muziek.
Een song komt binnen, stijgt, wordt nummer 1, verdwijnt,
wordt een jaarhit, komt in een allertijdenlijst terecht, verschijnt 28 jaar
later als Classic, wordt opnieuw beoordeeld in Revisited en kan vervolgens
opnieuw opduiken in de Schaduwlijst.
Daarmee wordt zichtbaar hoe een mens met zijn eigen verleden
omgaat: niet door het simpelweg te bewaren, maar door het telkens opnieuw te ordenen,
wegen en betekenis te geven.
Dat maakt dit corpus veel rijker dan ik op basis van een
gewone persoonlijke hitlijst zou verwachten.
